các hiệp định FTA Việt Nam tham gia

Tóm tắt nhanh: Các hiệp định FTA Việt Nam tham gia — Việt Nam là thành viên của 19 FTA (có hiệu lực và đàm phán), trong đó CPTPP, EVFTA, RCEP, ACFTA và VKFTA là những hiệp định chiến lược mang lại ưu đãi thuế nhập khẩu từ 0-5%. OZ Việt Nam phân tích chi tiết so sánh ưu đãi, quy tắc xuất xứ và lộ trình cắt giảm, giúp quý doanh nghiệp tối ưu chi phí nhập khẩu.

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, việc tận dụng ưu đãi từ các hiệp định FTA Việt Nam tham gia là một trong những yếu tố quyết định lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp nhập khẩu. Từ CPTPP (Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương) đến EVFTA (Hiệp định Thương mại Tự do EU-Việt Nam), RCEP (Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực) và ACFTA (Hiệp định Thương mại Tự do ASEAN-Trung Quốc), mỗi hiệp định mang đến lộ trình ưu đãi riêng, nhưng không phải doanh nghiệp nào cũng hiểu rõ cách áp dụng. Nếu không nắm vững quy tắc xuất xứ (Rules of Origin) và thủ tục hải quan, quý doanh nghiệp có thể bỏ lỡ cơ hội giảm thuế từ 5% đến 30% giá trị lô hàng. Mời quý doanh nghiệp cùng OZ Việt Nam tìm hiểu chi tiết qua bài viết dưới đây.

Quy trình 4 bước tận dụng ưu đãi FTA cho hàng nhập khẩu — các hiệp định FTA Việt Nam tham gia

I. Tổng Quan Các Hiệp Định FTA Việt Nam Tham Gia

Tính đến tháng 05/2026, Việt Nam đã ký kết và thực thi 16 hiệp định thương mại tự do (FTA) song phương và đa phương, cùng 3 hiệp định đang đàm phán. Trong số đó, bốn FTA chiến lược có tác động lớn nhất đến hoạt động nhập khẩu của doanh nghiệp Việt gồm: CPTPP, EVFTA, RCEP và ACFTA. Các hiệp định FTA Việt Nam tham gia không chỉ mang lại lợi thế thuế quan hấp dẫn (nhiều dòng thuế về 0% sau lộ trình), mà còn yêu cầu doanh nghip phải đáp ứng quy tắc xuất xứ hàng hóa (Rules of Origin) và thủ tục hành chính hải quan chặt chẽ.

📌 Tỷ lệ tận dụng ưu đãi FTA: Theo Bộ Công Thương, tỷ lệ sử dụng C/O ưu đãi của doanh nghiệp Việt chỉ đạt khoảng 35-40% năm 2025. Hàng năm, ước tính doanh nghiệp bỏ lỡ hơn 2 tỷ USD lợi ích thuế quan do chưa hiểu rõ quy tắc xuất xứ và thủ tục khai báo hải quan.

II. CPTPP — Đối Tác Toàn Diện và Tiến Bộ Xuyên Thái Bình Dương

CPTPP (Comprehensive and Progressive Agreement for Trans-Pacific Partnership) có hiệu lực tại Việt Nam từ tháng 01/2019, gồm 11 thành viên: Australia, Brunei, Canada, Chile, Nhật Bản, Malaysia, Mexico, New Zealand, Peru, Singapore, Việt Nam. Đây là FTA thế hệ mới với tiêu chuẩn cao về lao động, môi trường và sở hữu trí tuệ. Đối với hàng nhập khẩu, CPTPP cam kết xóa bỏ thuế nhập khẩu cho khoảng 78% số dòng thuế ngay khi có hiệu lực, và tiến tới 97% sau 10-15 năm.

Ưu đãi thuế CPTPP áp dụng cho hầu hết các nhóm hàng công nghiệp, nông sản và thủy sản. Ví dụ, mặt hàng máy móc thiết bị có mã HS 8471.70.00 (ổ đĩa cứng) được hưởng thuế suất 0% từ Canada và Nhật Bản (thuế MFN thông thường 15-20%). Tuy nhiên, quy tắc xuất xứ CPTPP yêu cầu hàm lượng giá trị khu vực (RVC) ≥ 45% hoặc chuyển đổi mã HS (CTC) ở cấp 4 số. Doanh nghiệp cần xuất trình C/O form CPTPP do cơ quan có thẩm quyền cấp hoặc tự chứng nhận nếu đủ điều kiện.

📌 Lợi thế CPTPP cho hàng nhập khẩu: Nhờ CPTPP, thuế nhập khẩu thịt bò từ Úc và New Zealand giảm từ 20% xuống 0% sau 5 năm (lộ trình kết thúc năm 2024). Sữa và các sản phẩm sữa từ Nhật Bản cũng được giảm thuế về 0%.

III. EVFTA — Thương Mại Tự Do Việt Nam – EU

EVFTA (EU-Vietnam Free Trade Agreement) có hiệu lực từ tháng 08/2020, là một trong những FTA toàn diện nhất giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu (27 nước thành viên). EVFTA cam kết xóa bỏ thuế nhập khẩu ngay lập tức cho 65% số dòng thuế, và sau 10 năm lộ trình là 99%. Các dòng thuế nhạy cảm như ô tô, rượu bia, thép có lộ trình dài hơn (15-20 năm). EVFTA cũng mở cửa thị trường dịch vụ logistics, hàng hải và tài chính cho doanh nghiệp EU.

Để được hưởng ưu đãi EVFTA, hàng hóa nhập khẩu từ EU phải có C/O form EUR.1 (do cơ quan hải quan nước xuất khẩu cấp) hoặc C/O tự chứng nhận (Registered Exporter – REX) đối với các lô hàng có giá trị dưới 6.000 EUR hoặc do nhà xuất khẩu đã đăng ký REX cấp. Quy tắc xuất xứ EVFTA tương đối cụ thể, yêu cầu chuyển đổi mã HS cấp 4 (CTH) hoặc hàm lượng giá trị ≥ 40%.

📌 Tận dụng EVFTA hưởng lợi hơn 120 triệu USD/năm: Theo Tổng cục Hải quan, năm 2025, kim ngạch nhập khẩu Việt Nam từ EU đạt 15 tỷ USD, trong đó chỉ 35% lô hàng có C/O ưu đãi. Nếu tận dụng triệt để, doanh nghiệp có thể tiết kiệm 120-150 triệu USD thuế nhập khẩu mỗi năm.

IV. RCEP — Đối Tác Kinh Tế Toàn Diện Khu vực

RCEP (Regional Comprehensive Economic Partnership) có hiệu lực tại Việt Nam từ tháng 01/2022, bao gồm 15 nước: 10 nước ASEAN, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia, New Zealand. RCEP là FTA lớn nhất thế giới tính theo GDP, chiếm khoảng 30% GDP toàn cầu. Về ưu đãi thuế, RCEP cam kết xóa bỏ thuế nhập khẩu cho khoảng 90% dòng thuế giữa các nước thành viên, nhưng lộ trình kéo dài 15-20 năm. So với các FTA song phương (ACFTA, AKFTA, AJCEP), RCEP có phạm vi bao phủ rộng hơn nhưng mức ưu đãi thường không cao bằng.

Điểm đặc biệt của RCEP là quy tắc xuất xứ tích lũy: doanh nghiệp có thể cộng gộp hàm lượng xuất xứ từ tất cả các nước thành viên RCEP để đáp ứng tỷ lệ RVC ≥ 40%. Điều này có lợi cho chuỗi cung ứng khu vực. C/O form RCEP được cấp bởi cơ quan có thẩm quyền hoặc tự chứng nhận nếu nhà xuất khẩu đáp ứng điều kiện. Ví dụ, nhập khẩu linh kiện điện tử mã HS 8542.31.00 từ Trung Quốc có thể hưởng thuế 0% (thay vì MFN 5%) nếu có C/O RCEP.

V. ACFTA — ASEAN – Trung Quốc

ACFTA (ASEAN-China Free Trade Area) có hiệu lực từ năm 2010, là FTA song phương đầu tiên và quan trọng nhất đối với dòng hàng nhập khẩu từ Trung Quốc. ACFTA đã xóa bỏ thuế nhập khẩu cho khoảng 98% số dòng thuế (đến năm 2018) và duy trì ổn định. Tuy nhiên, so với các FTA mới hơn, ACFTA có quy tắc xuất xứ linh hoạt hơn, với ngưỡng RVC ≥ 40% (tính theo công thức trực tiếp) hoặc chuyển đổi mã HS cấp 4 (CTH). Hàng hóa thuộc Chương 1-8 (nông sản) có thể áp dụng tiêu chí “Wholly Obtained” (WO).

📌 ACFTA ưu đãi thuế xuất khẩu cho 95% hàng hóa: Tính đến năm 2025, trên 95% kim ngạch thương mại Việt-Trung được hưởng thuế suất ưu đãi ACFTA. Hàng Việt Nam xuất sang Trung Quốc được giảm thuế trung bình 8-12% so với MFN. Đối với nhập khẩu, nhiều mặt hàng máy móc, nguyên phụ liệu có thuế 0%.

VI. So Sánh Ưu Đãi Thuế Giữa Các FTA

Để quý doanh nghiệp dễ dàng lựa chọn hiệp định phù hợp, OZ Việt Nam tổng hợp bảng so sánh ưu đãi giữa bốn FTA chiến lược các hiệp định FTA Việt Nam tham gia:

📌 Lưu ý khi chọn FTA: Nếu nhập hàng từ Trung Quốc, doanh nghiệp có thể chọn ACFTA (Form E) hoặc RCEP (RCEP Form). RCEP cho phép tích lũy xuất xứ từ nhiều nước, phù hợp với chuỗi cung ứng phức tạp. Tuy nhiên, ACFTA có lộ trình hoàn tất sớm hơn và thủ tục đơn giản hơn.

VII. Lưu Ý Quy Tắc Xuất Xứ và Hồ Sơ Hưởng Ưu Đãi

Để được hưởng thuế suất ưu đãi từ các hiệp định FTA Việt Nam tham gia, doanh nghiệp phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau:

OZ Việt Nam khuyến nghị quý doanh nghiệp nên kiểm tra trước mã HS và đối chiếu với biểu thuế ưu đãi của từng FTA trước khi nhập khẩu. Ngoài ra, cần lưu ý thời hạn hiệu lực của C/O (thường 12 tháng kể từ ngày cấp). Đối với hàng hóa có xuất xứ từ nhiều nước, cần xem xét khả năng tích lũy theo quy tắc xuất xứ của RCEP hoặc CPTPP.

Câu Hỏi Thường Gặp Về Các Hiệp Định FTA Việt Nam Tham Gia

thủ tục nhập khẩu nhôm định hình

07/08/2026

Hướng dẫn chi tiết thủ tục nhập khẩu ô tô

01/02/2023

Thủ tục nhập khẩu hàng hóa

08/12/2022